Około – słowo niby proste, a jednak trudne

Wiadomo, że przyimek „około” rządzi dopełniaczem. Niestety – nie zawsze. Tekst wyjaśnia, jak posługiwać się słowem „około” i po nim następującymi.

Używamy tego słowa wszyscy i bardzo często, ale nierzadko z błędem. Co gorsza, wśród polonistów ma miejsce spór o niektóre zasady jego użycia. „Około” – jak sobie radzić z tym słowem?

Przede wszystkim – i to może sprawiać trudność – należy ustalić, czy w danym zdaniu lub kontekście „około” jest przyimkiem czy partykułą. Ponieważ nie wszyscy pamiętają lekcje gramatyki języka polskiego, użyjmy prostego sposobu.

Przyimkiem „około” jest wtedy, gdy usunięcie go ze zdania uczyniłoby je bezsensownym:

Facet miał około dwóch metrów wzrostu.

Partykułą jest natomiast wtedy, gdy można to słowo usunąć bez szkody dla konstrukcji zdania:

Po (około) dwóch minutach lotu samolot eksplodował.

Oczywiście w tym przykładzie zmieniłaby się nieznacznie treść zdania, ale forma pozostałaby poprawna.

Przyimek „około” rządzi dopełniaczem

To właśnie jest ważna zasada, którą należy zapamiętać:

Szkolenie potrwa około trzech godzin (nie: około trzy godziny).
Przyjechało około tysiąca uczestników (nie: około tysiąc uczestników).

Tego należy się bezwzględnie trzymać, a więc:

Mam na koncie około trzech tysięcy.
Ważę około osiemdziesięciu kilogramów.

Ta reguła obowiązuje wtedy, gdy czasownik rządzi mianownikiem lub biernikiem.

Test zdało pięćset osób / około pięciuset osób.
Rozstrzelano (około) dwudziestu partyzantów.

Reguła przestaje obowiązywać, gdy:

a) czasownik rządzi innym przypadkiem niż mianownik lub biernik:

Dałam kosza około dwudziestu facetom.
Ośrodek dysponuje około sześćdziesięcioma miejscami.

b) po przyimkach: Myślałem o około dwutygodniowym urlopie.
Dzięki około trzystu wpłatom możliwa była operacja za granicą.

„Około” a liczby nieokrągłe

Tu pojawia się pewien dylemat. Nikt nie zakwestionuje zdania:

Poliglota włada około dwudziestoma językami.

Nie zakwestionuje, bo chodzi o dwadzieścia, a więc liczbę okrągłą. Czy jednak poprawne będzie zdanie:

Piotr włada około dwudziestoma trzema językami.

No nie, to już razi. „Około” jest w tym wypadku zbędne, bo znamy dokładną liczbę. No dobrze, ale co w takiej sytuacji:

Profesor włada około dwudziestoma pięcioma językami. Czy dwadzieścia pięć to liczba okrągła, czy nie? Trudno powiedzieć. Dwudziesta piąta rocznica ślubu to przecież srebrne wesele, znacznie popularniejsze i bardziej znane niż porcelanowe (20 lat od zawarcia małżeństwa) i perłowe (30 lat). W przytoczonym zdaniu „około” nie wydaje się jednak pożądane.